{"id":12525,"date":"2020-09-09T10:18:18","date_gmt":"2020-09-09T07:18:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/?p=12525"},"modified":"2020-09-09T10:18:21","modified_gmt":"2020-09-09T07:18:21","slug":"bir-mahalle-derneginin-monografisi-uzerinden-kurumsal-ve-toplumsal-etkisini-degerlendirmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/?p=12525","title":{"rendered":"B\u0130R MAHALLE DERNE\u011e\u0130N\u0130N MONOGRAF\u0130S\u0130 \u00dcZER\u0130NDEN KURUMSAL VE TOPLUMSAL ETK\u0130S\u0130N\u0130 DE\u011eERLEND\u0130RMEK"},"content":{"rendered":"\n

B\u0130R MAHALLE DERNE\u011e\u0130N\u0130N MONOGRAF\u0130S\u0130 \u00dcZER\u0130NDEN KURUMSAL VE TOPLUMSAL ETK\u0130S\u0130N\u0130 DE\u011eERLEND\u0130RMEK<\/strong><\/u> – EYL\u00dcL-2020<\/h4>\n\n\n\n

Prof. Dr. Sava\u015f Zafer \u015eahin<\/em><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de sivil toplum, siyaset bilimi ve kamu y\u00f6netimi yaz\u0131nlar\u0131nda mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00e7o\u011funlukla kesitsel analizler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, mahalle \u00f6l\u00e7e\u011findeki sivil toplum alan\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde beklenen ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Oysa ki, T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6rt bir yan\u0131nda \u00f6zellikle de b\u00fcy\u00fck kentlerin ya\u015fam alanlar\u0131 i\u00e7erisinde yerel d\u00fczeyde \u00e7ok \u00f6nemli mahalle \u00f6rg\u00fctlenmesi deneyimlerinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bu \u00f6rg\u00fctlenmelerin temelde toplumsal, y\u00f6netsel ve mek\u00e2nsal bir sorun alan\u0131 olan mahalleyi nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bug\u00fcne kadar tam ve b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla ele al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r. Bunda y\u00f6ntemsel sorunlar oldu\u011fu kadar, mahalle \u00f6rg\u00fctlenmelerinin k\u0131r\u0131lgan yap\u0131s\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezli\u011fi sorunlar\u0131 etkilidir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada bu sorunlar\u0131 a\u015fma potansiyeli bulunan \u00f6nemli bir mahalle derne\u011fi olan \u00c7i\u011fdemim Derne\u011fi ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Derne\u011fin yap\u0131s\u0131, toplumdaki yeri ve etkisi yenilik\u00e7i bir e\u011fitim y\u00f6ntemi olan kamusal ak\u0131l st\u00fcdyosu y\u00f6ntemi ile ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6ntemde ODT\u00dc Siyaset Bilimi ve Kamu Y\u00f6netimi Lisans \u00f6\u011frencileri ile birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclen g\u00f6rg\u00fcl \u00e7al\u0131\u015fmalar, bir monografi mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erisinde tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve bir araya getirilmi\u015ftir. \u00d6\u011frencilerin yol g\u00f6sterici akademisyenler e\u015fli\u011finde yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yine \u00f6\u011frenciler, Dernek yetkilileri ve Mahalle sakinleri ile birlikte olgunla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile elde edilen \u00e7al\u0131\u015fmalar kendileri de daha sonra bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara kaynakl\u0131k edebilme vasf\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir monografi olarak yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7erdikleri yorumlar ve de\u011ferlendirmeler de daha sonraki y\u0131llarda gen\u00e7lerin ve gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n belli toplumsal ko\u015fullar alt\u0131nda mahalle \u00f6rg\u00fctlenmelerine olan bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in kullan\u0131labilecektir. <\/p>\n\n\n\n

Monografi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n amac\u0131, \u00c7i\u011fdemim Derne\u011finin bulundu\u011fu mahalle, yak\u0131n \u00e7evre, kent ve genel olarak sivil toplum alanlar\u0131na olan katk\u0131s\u0131n\u0131 ve etkisini de\u011ferlendirebilmektir. Bu de\u011ferlendirmeyi yapabilmek amac\u0131yla \u00f6ncelikle daha \u00f6nce yerel y\u00f6netimler i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bulunan monografi yakla\u015f\u0131m\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015f, Dernek y\u00f6netimi ve \u00f6\u011frencilerle tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve ard\u0131ndan yap\u0131lan yaz\u0131n taramalar\u0131 ve iyi uygulama \u00f6rnekleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeni bir sistematik geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu sistematik, belli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00c7i\u011fdemim Derne\u011finin \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar\u0131n\u0131, belli \u00f6l\u00e7\u00fcde de T\u00fcrkiye ve d\u00fcnyadaki topluluk d\u00fczeyindeki \u00f6rg\u00fctlenmelerin \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerini i\u00e7ermektedir. Belirlenen sistematikte sivil toplum kuram\u0131nda mahalle \u00f6rg\u00fctlenmesinin konumlanmas\u0131na, mahalle \u00f6rg\u00fctlenmesinin d\u0131\u015f kurumsal ko\u015fullar\u0131na, yasal ve y\u00f6netsel yap\u0131n\u0131n getirdi\u011fi k\u0131s\u0131t ve olanaklara, toplumsal dinamikler ve ku\u015faklar aras\u0131 ili\u015fkiler ba\u011flam\u0131nda ya\u015fanan sorunlara, dernek faaliyetlerine, kaynak kullan\u0131m\u0131na ve dernek \u00fcyeleri ve mahalle a\u00e7\u0131s\u0131ndan ili\u015fkiler ve etkilere ili\u015fkin de\u011ferlendirmeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu de\u011ferlendirmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00c7i\u011fdemim Derne\u011finin mahalle i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda 25 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede ortaya koydu\u011fu etkilere ili\u015fkin bir de\u011ferlendirme yapma olana\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Etki analizi yap\u0131l\u0131rken, Dernek yetkilileri, mahalle sakinleri ile niteliksel ve niceliksel ara\u015ft\u0131rmalar ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, ayr\u0131ca, Derne\u011fin yakla\u015f\u0131k yirmi be\u015f y\u0131ld\u0131r biriktirmekte oldu\u011fu ar\u015fivden yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu de\u011ferlendirme COVID-19 \u00f6ncesinde ba\u015flayan ve pandemi s\u00fcrecinde tamamlanan bir ara\u015ft\u0131rma ile ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Bu sebeple gelecekte, pandemi sonras\u0131 d\u00f6nemde, pandemi etkileri ile birlikte yeni bir monografi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 da anlaml\u0131 olacakt\u0131r. Ku\u015fkusuz bu ko\u015fullar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma ve de\u011ferlendirmelerin do\u011fas\u0131 gere\u011fi k\u0131s\u0131tlar olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, bir mahalle monografisi olarak, bir mek\u00e2nsal birim ve topluluk olarak yap\u0131lan monografi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n daha \u00f6nce \u00e7ok rastlan\u0131lmayan bir \u00e7al\u0131\u015fma t\u00fcr\u00fc olmas\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Monografi kapsam\u0131nda ilk ele al\u0131nan ara\u015ft\u0131rma ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 sivil toplum kuram\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00c7i\u011fdemim Derne\u011fi deneyiminin ele al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Sivil toplum kuramlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, mek\u00e2nsal bir ya\u015fam birimi olarak mahallenin toplumun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn e\u011filimlerini yans\u0131tan ya da kendi yerel \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yaratan bir yap\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ay\u0131rd\u0131na varmak \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcnmektedir. Genel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda mahalle d\u00fczeyindeki bir sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn kendisinin ve mahallelilerin sivil toplum deneyimini ne \u00f6l\u00e7\u00fcde toplumdaki genel kal\u0131plardan ayr\u0131\u015ft\u0131rabildi\u011fi \u00f6nemli bir sorudur. Bu sorunun yan\u0131t\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde Derne\u011fin Mahalledeki etkisi ile ko\u015fut olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu etki ele al\u0131n\u0131rken \u00fc\u00e7 temel boyut de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Birinci boyut mahallenin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kentsel geleneksel mahalle yap\u0131s\u0131ndan farkl\u0131la\u015fabildi\u011fi ile yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Geleneksel mahallenin topluluk olarak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, belirgin tarihi ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ile \u00c7i\u011fdem Mahallesinin nas\u0131l ili\u015fkilendi\u011fi, bu ili\u015fkinin farkl\u0131la\u015fmas\u0131nda Derne\u011fin rol\u00fc \u00f6nemlidir. Birinci olarak Derne\u011fin, Mahallede geleneksel mahalle yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin alg\u0131y\u0131 de\u011fi\u015ftirecek bir etki \u00fcretti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Bu etki \u00f6ncelikle ele al\u0131nan ikinci boyutla yani mahallenin mek\u00e2nsal yap\u0131s\u0131 ile \u00e7ok yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Ge\u00e7en yirmi be\u015f y\u0131l boyunca, \u00c7i\u011fdem Mahallesi kendi i\u00e7inde belli bir mek\u00e2nsal \u00e7e\u015fitlilik ve farkl\u0131la\u015fma i\u00e7ermeye ba\u015flam\u0131\u015f, apartmandan gecekonduya, g\u00fcvenlikli siteden l\u00fcks konuta kadar farkl\u0131 mek\u00e2nsal birimlerin yer se\u00e7ti\u011fi bir alan haline gelmi\u015ftir. Bu \u00e7e\u015fitlilik ortaya \u00e7\u0131karken n\u00fcfus yap\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan dura\u011fanla\u015fma, mahalle sakinlerinin mek\u00e2nsal bir odak eksikli\u011fine ili\u015fkin bo\u015flu\u011fu Dernek ile doldurmalar\u0131 olana\u011f\u0131n\u0131 do\u011furmu\u015ftur. Dernek faaliyetlerinin mek\u00e2nsal bir niteli\u011finin bulunmas\u0131 par\u00e7alanm\u0131\u015f ve yer yer mek\u00e2nsal k\u0131s\u0131t ve engellerle \u00e7evrili bu mahallenin Dernek faaliyetlerini benimsemesini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Genel olarak bir transit ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 de\u011fil, bir son durak niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir yerle\u015fme olarak Derne\u011fin bu etkisi mek\u00e2nsal olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131ndan \u00f6nemli bir etki yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak kentte bulunan demokrasi vakumu i\u00e7inde Derne\u011fin do\u011frudan demokrasi pratiklerini benimsemesi ve buna y\u00f6nelik faaliyetleri yo\u011funla\u015ft\u0131rmas\u0131 Derne\u011fin bir demokrasi odaklanmas\u0131 ve yerel kimlik a\u00e7\u0131s\u0131nda aidiyet hissi olu\u015fturmas\u0131 sonucunu getirmi\u015ftir. Yani Kent ve il\u00e7e \u00f6zelinde olu\u015fturulamayan demokratik kimlik hissini derne\u011fin mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde olu\u015fturmas\u0131 \u00f6nemli bir sivil toplum alg\u0131s\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Bu alg\u0131 yer yer Dernekle konvansiyonel siyasi \u00f6rg\u00fctlenmeler aras\u0131nda gerilimlere sebep olsa da nihai olarak m\u00fczakere ve uzla\u015fma se\u00e7enekleri de ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Mahalleyi ilgilendiren kararlarda referandum uygulamas\u0131 ve sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in karar vericilerle ili\u015fkiye ge\u00e7ilmesi \u00e7abas\u0131 buna \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Sonu\u00e7ta, \u00c7i\u011fdemim Derne\u011finin Mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde farkl\u0131la\u015fan bir sivil toplum deneyimi olu\u015fturmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu farkl\u0131la\u015fma da mek\u00e2nsal, demokratik deneyim ve geleneksel mahalle alg\u0131s\u0131ndan farkl\u0131la\u015fma etkileri ile olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Monografi kapsam\u0131nda ele al\u0131nan ikinci ana ba\u015fl\u0131k de\u011fi\u015fen devlet yap\u0131s\u0131 ve mevzuat kapsam\u0131nda Derne\u011fin etkisinin ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. \u00c7i\u011fdemim Derne\u011fi, yirmi be\u015f y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi boyunca i\u00e7inde bulundu\u011fu Ba\u015fkent Ankara \u00d6zelinde b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye yasalar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimini, devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimini bir tan\u0131k olarak izlemi\u015ftir. Bu tan\u0131kl\u0131k i\u00e7erisinde en \u00f6nemli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerden birisi sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerine ili\u015fkin mevzuatta ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ge\u00e7mi\u015fte daha \u00e7ok il y\u00f6netimler kapsam\u0131nda denetlenen sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri giderek daha fazla merkezi idare ile ili\u015fkili bir \u015fekilde devletle ili\u015fkilenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle son d\u00f6nemde bu ili\u015fkilenme veri aktar\u0131m\u0131 yoluyla kontrol taraf\u0131na do\u011fru kaym\u0131\u015ft\u0131r. Sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerine ve devletin yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin olarak ortaya \u00e7\u0131kan t\u00fcm bu de\u011fi\u015fiklikler boyunca Derne\u011fin, ortaya \u00e7\u0131kan yeni duruma adapte olabilme kapasitesini g\u00f6sterdi\u011fi, bunun i\u00e7in a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yetki konusunda de\u011fil, Dernek faaliyetleri \u00fczerinden bir me\u015fruiyet alan\u0131 olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Dernek yetkililerinin deyimiyle b\u0131kmadan usanmadan, de\u011fi\u015fen b\u00fcrokrasi ve farkl\u0131la\u015fan devlet yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde kendilerine bir muhatap aramay\u0131 hi\u00e7 b\u0131rakmayan Dernek bir \u015fekilde t\u00fcm bu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecine ra\u011fmen kendisine bir tan\u0131n\u0131rl\u0131k ve me\u015fruiyet alan\u0131 a\u00e7may\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u015far\u0131n\u0131n ard\u0131nda, AB S\u00fcreci ile birlikte ba\u015flayan, sivil topluma ili\u015fkin i\u015f yap\u0131\u015f ve kaynak kullan\u0131m mekanizmalar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ile birlikte devletin de sivil topluma yak\u0131nla\u015fmas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Kalk\u0131nma Ajanslar\u0131ndan kent konseylerine, Bakanl\u0131klardan \u00e7e\u015fitli hibe programlar\u0131na kadar Dernek art\u0131k Ankara\u2019da sivil toplum alan\u0131n\u0131n en bilinen akt\u00f6rlerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Ku\u015fkusuz mahalle bek\u00e7ili\u011fi gibi tart\u0131\u015fmal\u0131 d\u00fczenlemelerde de Derne\u011fin yeni uyum \u00e7abalar\u0131na girmesi gerekmektedir ancak yine de eri\u015filen kapasite ile bu durumlar\u0131n da y\u00f6netilebilece\u011fi s\u00f6ylenebilir. Bu anlamda Derne\u011fin, b\u00fcrokrasi i\u00e7erisinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir etki yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Hatta bu etki Ankara s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak bir iyi uygulama \u00f6rne\u011fi olarak da g\u00f6r\u00fclmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Bir mahalle \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f hatlar\u0131n\u0131 belirleyen g\u00f6r\u00fcnmeyen siyasal ve y\u00f6netsel s\u0131n\u0131rlar da en az devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve mevzuat kadar Dernek ve Mahalle ili\u015fkisini belirlemektedir. \u00d6ncelikle Ankara\u2019n\u0131n kentle\u015fme s\u00fcrecinde, kentle\u015fmenin olu\u015fturdu\u011fu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm etkisinin ele al\u0131nmas\u0131 \u00f6nemlidir. \u00c7i\u011fdem Mahallesi \u00f6zellikle yak\u0131n\u0131ndaki gecekondu ve k\u00f6y yerle\u015fimleri ve etraf\u0131n\u0131 \u00e7eviren ODT\u00dc orman\u0131 ile birlikte, son yirmi y\u0131l\u0131n kentsel geli\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinden yak\u0131ndan etkilenmi\u015ftir. Bir yandan Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l Mahallesinde \u00f6\u011frenci odakl\u0131 bir ya\u015fam \u00e7evresinin olu\u015fmas\u0131 ve yak\u0131n \u00e7evredeki sosyoekonomik stat\u00fcn\u00fcn y\u00fckselmesi ile birlikte \u00f6te yandan Konya Yolu ve ona eri\u015fim sa\u011flayan Malazgirt Bulvar\u0131 gibi yeni ula\u015f\u0131m akslar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 Dernek ve Mahallelinin bu de\u011fi\u015fim kar\u015f\u0131s\u0131nda belli savunuculuk stratejileri geli\u015ftirmesini, mahalle d\u0131\u015f\u0131ndaki konularla da yak\u0131ndan ilgilenmesini getirmi\u015ftir. Bu faaliyetlerin bir k\u0131sm\u0131nda da ciddi ba\u015far\u0131lar elde edilmi\u015ftir. Ancak, \u00f6zellikle \u015eirindere Vadisi gibi konularda Mahallenin i\u00e7indeki karma\u015f\u0131k s\u00fcre\u00e7lerde Dernek kapasite ve g\u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131rlar\u0131 ile y\u00fczle\u015fmek durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Burada Derne\u011fin d\u0131\u015far\u0131da g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131rarak i\u00e7erideki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmak gibi bir stratejiye de y\u00f6neldi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Derne\u011fin artan kapasitesinin olu\u015fmas\u0131nda bir yandan mevcut iktidar\u0131n sivil topluma ili\u015fkin olarak \u00e7izdi\u011fi politikalar etkili olurken, di\u011fer yandan da AB s\u00fcreci gibi etkilerle Dernek ba\u015fka kurumsal yap\u0131lar\u0131n deste\u011fini arama yoluna gitmi\u015ftir. \u00dcniversite, di\u011fer dernekler gibi yap\u0131larla i\u015f birli\u011fi ve kapasite geli\u015ftirme aray\u0131\u015flar\u0131na giren Dernek bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur. Ancak, \u00c7i\u011fdemim gibi derneklerin say\u0131s\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikle mahalle d\u00fczeyinde bu t\u00fcr bir kapasitenin yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n zorluklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Sonu\u00e7ta, ba\u015far\u0131l\u0131 ama az say\u0131da \u00f6rnek bu zorlu yola girebilmektedir. \u00d6zellikle Valilik ve muhtarl\u0131k gibi geleneksel devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olan kurumsal yap\u0131lar\u0131n Dernek ba\u011flam\u0131nda fazladan bir kapasite \u00fcretememesi de bu durumu destekler vaziyettedir. Sonu\u00e7ta Dernek ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6rnek olmakla birlikte g\u00fcn\u00fcn sonunda i\u015f birli\u011fi yapabilecek kentin farkl\u0131 b\u00f6lgelerindeki benzerlerini bulmakta da zorlanmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7i\u011fdemim Derne\u011fi \u00fcretti\u011fi etkiyi bir yandan da farkl\u0131 toplumsal fay hatlar\u0131 \u00fczerindeki gerilimler ve \u00e7at\u0131\u015fmalara ra\u011fmen ortaya \u00e7\u0131karabilmi\u015ftir. Bu toplumsal dinamikler ayn\u0131 zamanda Derne\u011fin uzun y\u0131llard\u0131r etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 unsurlar\u0131 i\u00e7ermektedir. Yani Dernek bilin\u00e7li olarak bu gerilimlerin fark\u0131ndad\u0131r ve bunlar\u0131 a\u015fmak i\u00e7in \u00e7aba harcamaktad\u0131r. Ancak, baz\u0131 toplumsal durumlar ise \u00f6ncelikle yap\u0131sal ko\u015fullar\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6ncelikle, Dernek ve i\u015fleyi\u015fine ili\u015fkin t\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerin Ba\u015fkent Ankara\u2019da, \u00c7ankaya il\u00e7esinde orta s\u0131n\u0131f bir ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 yans\u0131tmakta oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. Bu orta s\u0131n\u0131f cumhuriyet\u00e7i d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ve belli bir ya\u015f ortalamas\u0131na sahip kitle, sivil toplum faaliyetleri ile kamusal birer \u00f6zne olma olana\u011f\u0131 elde etmektedir. \u00d6zellikle \u00c7ankaya \u0130l\u00e7esi ile \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f baz\u0131 siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131n\u0131n Derne\u011fi ister istemez etkiledi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Dernekte bu duruma ili\u015fkin bir fark\u0131ndal\u0131k vard\u0131r. Yerel siyasi te\u015fkilatlarla kimi zaman ya\u015fanan gerilimlerde bu fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n da etkisi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Orta s\u0131n\u0131f ya\u015fam al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 Derne\u011fin \u00e7ok farkl\u0131 siyasal ve ideolojik duru\u015flar\u0131 bulunan inisiyatiflerle de ili\u015fki i\u00e7inde olarak a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenebilir. Meslek odalar\u0131, di\u011fer farkl\u0131 dernekler ve akademisyenler bu anlamda \u00f6zellikle bir temas alan\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede yine de sorun alan\u0131 olmaya devam eden baz\u0131 konular oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlar\u0131n birincisi farkl\u0131 ku\u015faklarla ili\u015fki kurma sorunudur. \u00c7ocuklar ve gen\u00e7lerle temas kurulabilmesi i\u00e7in \u00e7abalar mevcuttur. Ancak, gerek kullan\u0131lan ileti\u015fim mecralar\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve etkisi, gerekse ya\u015fam bi\u00e7imleri ve beklentiler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar \u00f6ncelikle mek\u00e2nsal hareketlilik ba\u011flam\u0131nda bir durum olu\u015fturmaktad\u0131r. Mahallede ya\u015fayan gen\u00e7ler ve yak\u0131n \u00e7evredekiler, \u00e7o\u011funlukla Dernek faaliyetlerinden yeterince yararlanmamakta ya da bilgi eksikli\u011fi ya\u015famaktad\u0131r. Bu temas alan\u0131n\u0131n nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde ku\u015faklar aras\u0131 sosyolojik farkl\u0131l\u0131klarla a\u00e7\u0131klanabilece\u011fi gibi belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde de Derne\u011fin k\u00fclt\u00fcrel al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu do\u011fal bariyerlerle de a\u00e7\u0131klanabilir. Bu durumun en belirgin g\u00f6stergelerinden birisi de \u015eirindere Vadisi olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lgedeki ya\u015fam\u0131n Dernek ve Mahalle i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz gibi g\u00f6r\u00fcnen bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci yar\u0131m kalan, eski sakinleri de alandan uzakla\u015fan b\u00f6lgede daha sonra k\u00e2\u011f\u0131t toplay\u0131c\u0131 i\u015fgalcilerin yer se\u00e7mesi art\u0131k Derne\u011fin etki alan\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 bir olguya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durum pek \u00e7ok anlamda anla\u015f\u0131lamaz bulunmakla birlikte, Derne\u011fin de bu konuyla ilgili \u00e7aba g\u00f6steren neredeyse tek yerel unsur oldu\u011fu da unutulmamal\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, Derne\u011fin etki alan\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131nda toplumsal durumlar\u0131n, ku\u015fak farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n, yeni toplumsal durumlar\u0131n etkisinin ele al\u0131nmas\u0131 \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcnmektedir. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7i\u011fdemim Derne\u011finin toplumsal ve kurumsal etkisinin \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7iminden kaynaklanmaktad\u0131r. \u00c7e\u015fitli konularda savunuculuk faaliyetlerinin yan\u0131 s\u0131ra, e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, sanat, \u00e7evre gibi pek \u00e7ok konuda faaliyetlerde bulunan Dernek, bu faaliyetlerinin etkisini artt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak amac\u0131yla bir stratejik planlama yakla\u015f\u0131m\u0131yla kendi kurumsal durumunu da izlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Mahalle bostan\u0131 gibi uygulamalarla, panay\u0131r ve festivallerle mahallelinin farkl\u0131 bir sivil toplum d\u00fcnyas\u0131n\u0131 deneyimlemesini sa\u011flayan Dernek, bu etkinliklerin en az kaynakla en fazla etkiyi uyand\u0131rmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel \u00e7aba g\u00f6stermektedir. Ancak, bu ba\u015far\u0131ya ra\u011fmen, etki Derne\u011fin ve Mahallenin toplumsal ve y\u00f6netsel s\u0131n\u0131rlar\u0131 kadar etkili olabilmektedir. \u00d6rne\u011fin mahallede \u00e7ok fazla gencin bulunmamas\u0131, Derne\u011fin gen\u00e7lere y\u00f6nelik faaliyetlerin do\u011fal s\u0131n\u0131r\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir. Yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn etkinlikler \u015feffaf bir kaynak kullan\u0131m mekanizmas\u0131yla desteklenmekte, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar kaynak kullanmayan, ayni ve dayan\u0131\u015fmaya dayal\u0131 hareket tarzlar\u0131 tercih edilmektedir. Kaynak kullan\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 oldu\u011funda da AB Projeleri gibi yenilik\u00e7i kaynaklara y\u00f6nelinmektedir. \u00d6zellikle AB projelerinin yap\u0131lmas\u0131 Derne\u011fin kurumsal kapasitesini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, Derne\u011fi muadil derneklerin rol model haline getirmi\u015ftir. Gelinen nokta itibariyle Dernek, d\u0131\u015far\u0131dan neredeyse hi\u00e7bir kaynak deste\u011fi al\u0131nmaks\u0131z\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek bir \u00f6rg\u00fctlenme kapasitesine eri\u015fmi\u015ftir. Bu kapasite derne\u011fin sadece kendi \u00f6rg\u00fctlenmesi i\u00e7in de\u011fil, kent konseyleri gibi daha \u00fcst \u00f6l\u00e7ekte etkili olan yap\u0131lar i\u00e7inde de etkili olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bu etkilerin en temel kaynaklar\u0131 Derne\u011fin \u00fcyeleri ve mahalleli ile kurdu\u011fu ili\u015fkide bulunmaktad\u0131r. Sivil toplum kuram\u0131nda yer alan, g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00f6rg\u00fctlenmenin dayand\u0131\u011f\u0131 motivasyon, sorumluluk ve aidiyet hislerinin geli\u015fmesi i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kurumsal k\u00fclt\u00fcr geli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Dernek i\u00e7inde uzun y\u0131llard\u0131r dayan\u0131\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan \u00fcye ve y\u00f6neticilerin varl\u0131\u011f\u0131 kadar, bu k\u00fclt\u00fcre katk\u0131da bulunanlar\u0131n manevi olarak te\u015fvik edilmesini sa\u011flayacak yakla\u015f\u0131mlar\u0131n izlenmesi \u00f6nemlidir. Dernek g\u00f6n\u00fcll\u00fclerinin \u00e7aba ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, katk\u0131lar\u0131 Dernek taraf\u0131ndan desteklenmektedir. Bunun sonucunda da mahalleli ile de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ili\u015fki kurulabilmektedir. Bu g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkinin temelinde belli faaliyet bi\u00e7imlerinin ortak bir fayda alg\u0131s\u0131 yaratm\u0131\u015f olmas\u0131, belli deneyimlerin de ortak tarih alg\u0131s\u0131n\u0131 desteklemesi bulunmaktad\u0131r. Dernekle \u00fcyeleri aras\u0131ndaki ili\u015fkinin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak y\u00fcz y\u00fcze ili\u015fkiler \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi de bir mahalle derne\u011fine uygun g\u00f6r\u00fcnmektedir. Yine de ileti\u015fim ile ilgili sorunlara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Derne\u011fin mahalle n\u00fcfusunun ya\u015f durumu ile ilgili do\u011fal s\u0131n\u0131rlara eri\u015fti\u011fi de s\u00f6ylenebilir. Gelecekte, Derne\u011fin bir sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak mevcut mahalle s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda etkili olarak mahalleye y\u00f6nelik etkini artt\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. <\/p>\n\n\n\n

Bu monografi kapsam\u0131nda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar \u00c7i\u011fdemim Derne\u011finin etki unsurlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tan\u0131ma olana\u011f\u0131 vermi\u015ftir. Ancak, \u00f6zellikle pandemi sebebiyle ortaya \u00e7\u0131kan durum, mahalleliler ile daha fazla etkile\u015fim i\u00e7inde bir ara\u015ft\u0131rma y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine engel olmu\u015ftur. Oysa, \u00f6zellikle, mahallelinin genel ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, kendi i\u00e7indeki farkl\u0131la\u015fmalar\u0131, farkl\u0131 mek\u00e2nsal ayr\u0131mlar\u0131 ile Dernek etkisi aras\u0131ndaki ili\u015fkinin gelecek ara\u015ft\u0131rmalarda derinlemesine ele al\u0131nmas\u0131 daha farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 da sa\u011flayabilir. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 da Derne\u011fin gelecekteki s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi i\u00e7in hangi alternatif senaryolar\u0131n s\u00f6z konusu olabilece\u011fine ili\u015fkin \u00f6ng\u00f6r\u00fcler sa\u011flayabilir. Yine de bu ara\u015ft\u0131rmada ortaya konan yakla\u015f\u0131m, \u00c7i\u011fdemim Derne\u011finin Ankara ve T\u00fcrkiye d\u00fczeyinde \u00e7ok \u00f6nemli bir toplumsal ve kurumsal etki ortaya koyabildi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. \u00c7i\u011fdemim Derne\u011fine ili\u015fkin bu ara\u015ft\u0131rma, k\u00fc\u00e7\u00fck ama basit gibi g\u00f6r\u00fcnen bir mahalle deneyiminin ne kadar \u00f6nemli potansiyel ve etkiler yaratabilece\u011fini bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u0130R MAHALLE DERNE\u011e\u0130N\u0130N MONOGRAF\u0130S\u0130 \u00dcZER\u0130NDEN KURUMSAL VE TOPLUMSAL ETK\u0130S\u0130N\u0130 DE\u011eERLEND\u0130RMEK – EYL\u00dcL-2020 Prof. Dr. Sava\u015f Zafer \u015eahin T\u00fcrkiye\u2019de sivil toplum, siyaset bilimi ve kamu y\u00f6netimi yaz\u0131nlar\u0131nda mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00e7o\u011funlukla kesitsel analizler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, mahalle \u00f6l\u00e7e\u011findeki sivil toplum alan\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde beklenen ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Oysa ki, T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6rt bir yan\u0131nda \u00f6zellikle de b\u00fcy\u00fck kentlerin ya\u015fam […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12425,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[576],"tags":[],"class_list":["post-12525","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-online-dergi-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12525"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12525\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cigdemim.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}