Çöp zannederej attığınız buzdolabı gövdesinden, ütü, mobitör plastiğinden, banka yapılabileceğini biliyor muydunuz?Elektronik atıklar tehlikelidir.
toplama kutularına atılıp, ayrı biriktirilmelidir. elektrikli ve elektronik atıklar ayrı toplanmazsa hava, toprak ve suyu kirletir.Here türlü elektronik atığı derneğimize getirebilirsiniz.
derneğimizde biriktirdiğimiz atıkları bu konuda yetkili olan EVCİLER e-atık ve geri dönüşüm firmasına veriyoruz.
GENEL BİLGİLER
E-Atık Nedir?
Elektronik atıklar veya kısaca e-atıklar kullanım ömrünü tamamlamış elektrikli ve elektronik atıklardır. Elektronik atıklar evsel ve endüstriyel atık akışının en hızlı büyüyen segmenti olup kırılmış, hasar görmüş, demode olmuş veya kullanım ömrünü tamamlamış, içerdiği ağır metaller ile atıldığında doğayı kirleten en önde gelen varlıklardan biri olan elektronik eşyaların genel bir ifadesidir. Bu atıkların çoğu tehlikeli atıklar kapsamında değerlendirilirler; büyük hacimli olmaları ve bünyelerinde barındırdıkları insan sağlığına zararlı maddeler nedeniyle ve teknoloji kullanımının her alanda giderek artması sonucu dünya için her geçen gün büyüyen bir sorun olmaktadır. Hayatımızdan çıkaramadığımız ve çıkarmayı düşünemeyeceğimiz bilgisayar,   televizyon,  kablosuz  iletişim
araçları,  ses  ve  görüntü  kayıt  cihazları, cep  telefonları, yazıcılar,  x-ray
cihazları, mikrodalga cihazlar, diğer beyaz eşya grubundaki ürünler, küçük ev aletleri, otomatlar vb. birçok türde ürünler bu gruba girmektedir.Türkiye’de e-atık tanımı, “Elektrikli ve Elektronik Eşyalarda Bazı Zararlı Maddelerin Kullanımının  Sınırlandırılmasına Dair” 30.05.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan yönetmelik ile aşağıda belirtilen elektrikli ve elektronik eşyalar dahil olmak üzere ve alternatif akımla 1000 Volt’u, doğru akımla da 1500 Volt’u geçmeyecek şekilde elektrik kullanımı tasarlanmış olan, uygun bir biçimde çalışması için elektrik akımına veya elektromanyetik alana bağımlı olan eşyaları ve bu akım ve alanların üretimi, transferi ve ölçümüne yarayan eşyaları işaret edecek şekilde kapsanmaktadır.Türkiye’de e-atık tanımlaması aşağıdaki konuları içermektedir:

  • Büyük ev eşyaları (Bulaşık, çamaşır makinesi vb.)
  • Küçük ev aletleri (Elektrik süpürgesi, tost makinesi vb.)
  • Bilişim ve telekomünikasyon ekipmanları (Bilgisayarlar, telefonlar vb.)
  • Tüketici ekipmanları (Video kameralar, müzik enstrümanları vb.)
  • Aydınlatma ekipmanları (Floresan, tasarruflu ampuller vb.)
  • Elektrikli ve elektronik aletler (Büyük ve sabit sanayi aletleri hariç olmak üzere matkaplar, testereler vb.)
  • Oyuncaklar, eğlence ve spor aletleri (Video oyunları, jetonlu makineler vb.)
  • İzleme ve kontrol aletleri (Termostatlar, ısı ayarlayıcıları vb.)
  • Otomatlar (Para, içecek otomatları vb.)

Bu kapsama girmeyen kategori ise tıbbi cihazlardır.

Her yıl ortalama %5-8 oranında artış gösteren e-atık miktarı, üretilen yıllık katı atığın yaklaşık %5-6’sını oluşturmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde bu artış hızının ileri teknoloji kullanımı nedeniyle daha da artması beklenmektedir. E-atık miktarı Gelişmişlik Endeksi ve Satın alma Gücü ile doğru orantlıdır. Özellikle PC’ler ve iletişim cihazları e-atık konusunda önde gelen cihazlar olacaktır. Moda, yeni fonksiyon talepleri ve  teknolojinin ve bilişim yazılımlarının ilerlemesi kişileri bu alanlarda yeni araç kullanımına itmektedir.

E-Atık Geri Dönüşümü
Elektrikli ve elektronik atıkların geri dönüşümü bu atıkların toplama ve ayrıştırmasıyla başlar  ve geri dönüşüm işleminden çıkan değerli metallerin ve hammaddelerin raporlanması ile sonuçlanır. Geri dönüşüm döngüsünde temelde malzemeler toplanır, uygun araçlarla tesislere taşınır, ön ayrıştırmadan geçerek ilgili sınıflara ayrılır, atıklar prosesten geçtikten sonra ortaya çıkan malzemeler sınıflarına göre ayrılarak ilgili kuruluşa gönderilmek sureti ile hammadde haline geri dönüşümü sağlanır.
E-atık geri dönüşümü aşamalarından genel olarak bahsetmek gerekirse;
E-atık toplama: Uzun dönemli toplamalar için atık kutuları veya konteynır (container) yerleştirilmesi (büyük miktarlar için) mümkündür veya bir kereye mahsus gerçekleşecek alımlar için yapılacak olan sözleşme ile atıkların yerinde toplanması söz konusudur.
E-atık nakli: Nakil, ADR lisansına (Tehlikeli Atık Taşıma Sertifikası) sahip olan şoför ve özel araç, araca özel metal ve plastik kasalar ve uygun personel ile yapılır. İstenirse nakil olan malzemeler mühürlü olarak yollanır ve denetçi eşliğinde tesislerde açılır. Her atık alımı ve naklinde ilgili ve gerekli formlar düzenlenerek İl Çevre Müdürlüğü ve T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı’na ilgili bildirimler gerçekleştirilir.
E-atık ön ayrıştırması: Malzemeler indirilirken yapılan “ön ayrıştırma” işleminde akü, floresan içeren aydınlatma cihazları, lambalar ve monitörler tasnif edilirler. Kalan atıklar ise prosese girmek üzere depoya alınır.

Bertaraf İşlemleri:
Aküler ilgili akü geri dönüşüm tesislerine bertaraf için gönderilir.
Piller yetkili toplayıcısı Türkiye Pil İthalatçıları ve Üreticileri Derneği (TAP)’ne gönderilmek sureti ile bertaraf edilir.
Bahsedilen “ön ayrıştırma” işleminde ve/veya “Ayrıştırma ve Demontaj Bandı”nda ortaya çıkan floresanlı aydınlatma cihazları, CRT tüpler ve monitörler bertaraf için yetkili bertaraf kuruluşlarına gönderilir.
E-atık depolanması: Özel plastik kasalarda yer alan malzemeler uygun ve güvenli koşullarda depolanır.
E-atık imhası: Proses esnasında kırıcılar veya elle müdahale ile ayrışan ve ufaltılan parçalar ayrı kasalara/bölümlere yerleştirilir. Dolumu gerçekleşen kasalar ilgili bölümde depolanır.
Geri dönüşüm: İşleme sonucunda ortaya çıkan demir, paslanmaz, plastikler ve bakır gibi malzemeler ilgili hammadde kuruluşlarına gönderilerek ekonomiye kazandırılır.
Raporlama: Bahsedilen geri dönüşüm sürecinin tüm aşamaları görüntülü kayıt altına alınır  ve yapılan işlemler sonucunda geri dönüşüm ve bertaraf oranları ilgili firmalara raporlanır.

Neden Geri Dönüşüm?

Geri dönüşüm, kullanım dışı kalan geri dönüştürülebilir atık malzemelerin çeşitli geri dönüşüm yöntemleri (genelde fiziksel işlemler) ile hammadde olarak tekrar imalat süreçlerine kazandırılmasıdır. Geri dönüşüm ile geri kazanımın arasındaki en belirgin fark, atıkların belirli özelliklerinden yararlanılarak çeşitli yöntemlerle başka ürünlere veya enerjiye çevrilmesinin söz konusu olmamasıdır. Tüketilen maddelerin, madenlerin yeniden geri dönüşüm halkası içine katılabilmesi ile öncelikle hammadde ihtiyacı azalır; çünkü elektronik eşya kullanımı dünyada giderek artmaktadır. Böylece insan nüfusunun artışı ve teknolojinin ilerlemesiyle ortaya çıkan ve giderek artan tüketimin doğal dengeyi bozması ve doğaya verilen zarar engellenmiş olur.

Ayrıca yeniden dönüştürülebilen maddelerin tekrar hammadde olarak kullanılması büyük miktarda enerji tasarrufunu mümkün kılar. Örneğin, yeniden kazanılabilir alüminyumun kullanılması alüminyumun sıfırdan imal edilmesine oranla %30-35’e varan enerji tasarrufu sağlamaktadır. Ya da geri kazanılan PVC, sanayi kuruluşlarında yeniden plastik esaslı mamul veya yarı mamul olarak kullanılır, yine aynı şekilde ayrımı yapılan bakır ve alüminyum ise bu hammaddelerden üretilen tüm malzemelerde kullanıma uygun hale gelir. Böylece kablo atıkları ekonomiye geri kazandırıldığında çevre kirliliğinin de önüne geçilir.

Kısaca Türkiye’de ortalama kişi başına 4 kg olduğu tahmin edilen e-atıkların geri dönüşümü geleceğe ve ekonomiye yatırım demektir. Geri dönüşüm:

  • Ekonomik olarak değer katar, geri dönüşümün yeni bir endüstriye/sektöre  dönüşmesiyle beraber işgücü ve istihdam yaratılır.
  • Tükenen hammaddelere(kurşun, rodyum, magnezyum, vb) olan ihtiyacı ve fosil yakıtlardan gelen enerjiye olan gereksinimi azaltır.
  • Toksik maddelerin çevreye, küresel ısınmaya ve insana verdiği zararı azaltır.

Dolayısıyla, gelişmekte olan bir piyasa olan Türkiye’nin her geçen gün artarak çoğalacak e-atıklarında geri dönüşümü bir fırsata çevirmek için başta teşvik etmek ve bir işkolu haline getirebilmek için ulusal olarak başlatılacak bir bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetine girişmek gerekmektedir. Öncelikli yapılacaklar arasında:

  • Bu konuda hazırlanmış olan “Elektrikli ve Elektronik Eşyalarda Bazı Zararlı Maddelerin Kullanımının  Sınırlandırılmasına Dair Yönetmelik” ve ilgili mevzuatın en kısa zamanda yürürlüğe girmesi ve hızla uygulanması için takip edilmesi
  • Gerçek kişilerin ve kurumların geri dönüşüm konusunda eğitilmesi, faydalarına işaret edilmesi ve yapılmakta olan kampanyalarla farkındalık yaratılması
  • Tüm belediyelerin, T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı’nın, üniversitelerin bu konuda düzenleyecekleri seminerlerle halkı bilgilendirmeleri
  • Belediyelerin vatandaşlar için e-atık toplama noktaları belirlemesi ve burada toplanan malzemenin gerekli güvenlik koşulları oluşturularak yetkili firmalara ulaştırılması
  • E-atıkların mevcut durumda en büyük toplayıcıları olan Hurdacıların örgütlendirilerek geri dönüşüm firmaları altında toplanması, ekonomiye ve işgücüne kazandırılması

Geri dönüşüm firmalarının yatırım maliyetlerinin toplanan malzemelerin geri dönüşüme yönlendirildiği hususunu takip etmesi, raporlaması ve e-atık üreticisi konumunda olan tüm kurum ve şahısların bu yönde haberdar edilmesi gibi konular önde gelmektedir.

E_Atik_Bro-Rev